Tội phạm gian lận là mối quan ngại lớn của các doanh nghiệp Việt

Tội phạm gian lận là mối quan ngại lớn của các doanh nghiệp Việt

PwC vừa công bố báo cáo Khảo sát Tội phạm Kinh tế và Gian lận Toàn cầu: Góc nhìn Việt Nam, do PwC lần đầu tiên thực hiện tại Việt Nam. Cuộc khảo sát năm 2018 cho thấy chỉ tính riêng trong hai năm vừa qua, 52% các doanh nghiệp tại Việt Nam đã phải đối mặt với tội phạm gian lận. Tỷ lệ này cao hơn so với khu vực Châu Á – Thái Bình Dương (46%) và toàn cầu (49%). 40% số người tham gia khảo sát cho biết họ chưa từng phải đối mặt với tội phạm gian lận, tuy nhiên, rất có thể là do các gian lận này chưa bị phát giác mà thôi.

Những người tham gia khảo sát tại Việt Nam cho biết loại hình tội phạm kinh tế thường gặp nhất là Biển thủ Tài sản (40%) và Hối lộ và Tham nhũng (36%). Gian lận thực hiện bởi người tiêu dùng (33%) và vi phạm đạo đức kinh doanh (29%) cũng là những hình thức khá phổ biến.

Khảo sát do PwC thực hiện tại Việt Nam cho thấy phần lớn (53%) các vụ phạm tội kinh tế có thủ phạm là người trong nội bộ của tổ chức. Hơn nữa, các cán bộ quản lý cấp trung và quản lý cấp thấp chiếm tới 61% tổng số vụ gian lận nội bộ này. Trong khi đó, tỷ lệ tội phạm kinh tế do các đối tượng bên ngoài tổ chức (như khách hàng, nhà cung cấp, đại lý, tin tặc, v.v.) gây ra là 36%.

Tổn thất cho tổ chức

Tổn thất từ tội phạm kinh tế có thể được chia thành tổn thất tài chính và tổn thất phi tài chính. Xét trên phương diện tài chính, 53% các tổ chức tham gia khảo sát cho biết họ chịu tổn thất dưới 100.000 đô la Mỹ (tương đương 2,3 tỷ đồng) trong vòng 2 năm vừa qua. Gần một phần ba (32%) số người tham gia khảo sát ước tính họ đã gánh chịu mức tổn thất trên 100.000 đô la Mỹ từ các vụ gian lận.

Trong số các ảnh hưởng phi tài chính, ảnh hưởng nghiêm trọng nhất mà các tổ chức tham gia khảo sát nhận diện được là tổn thất về uy tín/thương hiệu của doanh nghiệp, theo 28% số người tham gia khảo sát, tiếp theo là tinh thần nhân viên (23%) và các quan hệ kinh doanh (21%).

Ông Marcus Paciocco, Giám đốc Dịch vụ Điều tra Gian lận tại Công ty PwC Consulting Việt Nam nhận định về các ảnh hưởng khác nhau của tội phạm gian lận:

Một số tổn thất tài chính có thể đo lường được bao gồm chi phí khắc phục sự vụ, chi phí pháp lý, tổn thất thực tế về tiền hay thậm chí là các hình phạt hình sự. Các tổn thất phi tài chính tuy không thể định lượng được nhưng có thể gây ra hậu quả còn nặng nề hơn tổn thất tài chính, ví dụ như tổn thất về danh tiếng hay tinh thần nhân viên.

Phát hiện tội phạm gian lận

Cuộc khảo sát ở Việt Nam cho thấy hầu hết các vụ gian lận và tội phạm kinh tế khác được phát hiện bởi mật báo trong nội bộ hoặc do tình cờ. Mỗi hình thức phát hiện này giúp phát hiện 16% số vụ gian lận. Trên thế giới, kiểm toán nội bộ là một chức năng khá phổ biến trong các doanh nghiệp và góp phần phát hiện 14% số vụ gian lận. Tại Việt Nam, tỷ lệ phát hiện gian lận kinh tế thông qua kiểm toán nội bộ chỉ là 3%.

Tương tự, đường dây nóng tố giác ở Việt Nam chỉ phát hiện được 3% số vụ việc gian lận, trong khi tỷ lệ này trên thế giới và ở khu vực Châu Á – Thái Bình Dương được ghi nhận là 7%.

“Các doanh nghiệp tại Việt Nam có thể cải thiện đáng kể hơn môi trường kiểm soát và giảm thiểu gian lận bằng cách triển khai hiệu quả các chức năng kiểm toán nội bộ và đường dây nóng tố giác. Đây là một số chức năng các doanh nghiệp Việt Nam có thể khai thác sâu hơn nhằm giúp giảm thiểu rủi ro, đồng thời đạt được các mục tiêu chiến lược của doanh nghiệp. Mặt trái của một nền kinh tế phát triển nhanh chóng là các doanh nghiệp tập trung quá nhiều vào mục tiêu tăng trưởng doanh số mà không chú trọng đến các ưu tiên cải thiện chốt kiểm soát nội bộ,” ông Paciocco cho biết.

Một dấu hiệu đáng mừng là trong vòng hai năm qua, các công ty Việt Nam thực hiện đánh giá rủi ro gian lận khá thường xuyên – gần một nửa số người tham gia khảo sát cho biết họ đã triển khai các cuộc đánh giá rủi ro gian lận (46%). Tuy nhiên, tỷ lệ các cuộc đánh giá các rủi ro cụ thể còn thấp, như Chống Hối lộ và Tham nhũng là 35% hay Nguy cơ an ninh mạng chỉ là 29%.

Phòng, chống rửa tiền

Rửa tiền là một vấn nạn toàn cầu. Việt Nam vốn là một nền kinh tế chủ yếu dựa vào tiền mặt nên được xem như mục tiêu hàng đầu của tội phạm rửa tiền, bởi giao dịch tiền mặt không để lại dấu vết. Điều đáng mừng là các doanh nghiệp Việt Nam nhận thức được về các quy định phòng, chống rửa tiền. 86% tổ chức tham gia khảo sát cho biết doanh nghiệp của họ đang tuân theo các quy định về phòng, chống rửa tiền.

Phòng ngừa các hành động rửa tiền luôn được ưu tiên hơn việc “xử lý hậu quả” sau khi sự vụ đã xảy ra. Cuộc khảo sát năm 2018 cho thấy Việt Nam có tỷ lệ các doanh nghiệp tổ chức đánh giá Phòng, Chống Rửa tiền và Tài trợ Khủng bố (75%) cao hơn hẳn so với toàn cầu (62%) và khu vực Châu Á – Thái Bình Dương (61%).

Phòng, chống tội phạm an ninh mạng 

Công nghệ số đang thay đổi cách thức làm việc của con người. Hệ quả tất yếu là tội phạm kinh tế và gian lận cũng sử dụng công nghệ để thực hiện hành vi phạm tội. Gần một nửa (47%) số tổ chức tham gia khảo sát cho biết họ đã là nạn nhân của tội phạm an ninh mạng ở Việt Nam trong vòng 2 năm vừa qua. Các cách thức tấn công phổ biến nhất là Malware (đưa phần mềm độc hại vào thiết bị của nạn nhân) và Phishing (sử dụng email để đánh lừa người nhận cung cấp các thông tin nhạy cảm).

Trước tình hình đó, nhiều doanh nghiệp đã có kế hoạch ứng phó với các cuộc tấn công an ninh mạng. Tuy nhiên, có tới tổng cộng 37% số người tham gia khảo sát tại Việt Nam không biết liệu rằng công ty họ đã có chương trình an ninh mạng hay chưa (16%), hay công ty họ không có chương trình an ninh mạng (13%), hoặc công ty vẫn đang trong giai đoạn đánh giá tính khả thi của việc triển khai chương trình an ninh mạng (8%).

Do tính chất các phương pháp tấn công của tội phạm an ninh mạng tương đối giống nhau, một trong những biện pháp phòng vệ tốt nhất là biết được các loại hình tấn công mới nhất và các lỗ hổng. Tuy nhiên, điều này yêu cầu nạn nhân chia sẻ thông tin về việc họ bị tấn công như thế nào. Trong số những người tham gia khảo sát, chỉ có một phần ba nghĩ rằng họ sẽ chia sẻ thông tin về những nguy cơ tấn công an ninh mạng với Chính phủ hoặc các cơ quan chức năng.

Bắt kịp các thông lệ quốc tế trong phòng, chống tội phạm kinh tế

Chúng tôi khuyến nghị các tổ chức nên tận dụng công nghệ để sớm phát hiện và giám sát tội phạm kinh tế. Các công cụ công nghệ đang ngày càng hiệu quả hơn và ít đắt đỏ hơn, thậm chí người dùng còn có thể sử dụng miễn phí các phiên bản có định dạng giới hạn của một số công cụ rất hữu ích. Tuy nhiên, chúng tôi nhận thấy rằng các doanh nghiệp Việt Nam đang chậm lại so với thế giới trong việc sử dụng một số công nghệ chủ lực nhằm phát hiện và bảo vệ tổ chức khỏi gian lận.

Mặc dù công nghệ là công cụ hữu hiệu để giám sát và phát hiện tội phạm gian lận, vai trò của con người cũng cần được coi trọng nếu các doanh nghiệp muốn phòng, chống các hành vi gian lận thành công.

Khoảng 64% số người tham gia khảo sát ở Việt Nam tin rằng một chương trình chính thức về đạo đức kinh doanh và tuân thủ là rất cần thiết cho doanh nghiệp. Tỷ lệ này thấp hơn 10% so với khu vực Châu Á – Thái Bình Dương, và 13% so với tỉ lệ của toàn cầu, với 77% số người tham gia khảo sát cho biết tổ chức của họ đã có một chương trình chính thức về Đạo đức kinh doanh và Tuân thủ.

Các doanh nghiệp hoạt động tại Việt Nam nên tăng cường áp dụng các chương trình Đạo đức kinh doanh và Tuân thủ trong tương lai gần. Điều này không chỉ là kỳ vọng của các cơ quan quản lý trong nước, mà còn của các đối tác kinh doanh và nhà đầu tư nước ngoài.

Ông Grant Dennis, Tổng Giám đốc Công ty PwC Consulting Việt Nam cho biết: Như thường thấy ở các quốc gia đang phát triển, các biện pháp phòng, chống gian lận có thể không phát triển cùng tốc độ với nền kinh tế. Các nhà đầu tư nước ngoài, đặc biệt là nhóm đến từ các nền kinh tế phát triển, có thể chưa sẵn sàng đối mặt với một số khó khăn hiện hữu của môi trường kinh tế năng động và đầy thách thức.

Các công ty ở Việt Nam đã và đang đầu tư vào việc cải thiện quy trình nghiệp vụ nhằm phòng, chống gian lận hiệu quả. Một số ít hơn cũng đang sử dụng các biện pháp như thúc đẩy và xác minh các quyết định mang tính đạo đức kinh doanh của từng nhân viên. Các doanh nghiệp tại Việt Nam cần nhận thức được rằng họ cần ứng dụng nhiều công cụ đa dạng để phòng, chống gian lận thành công,” ông Dennis nhận định.

bình luận

Chuyên mục: KINH DOANH


Viết bình luận

<